Η ημέρα του Σταυρού! ΗΔεύτερη ημέρα της Λαμπρής..

Γράφει ο Γεώργιος Δημακόγιαννης φωτο Ελένη Τζιγκάκου
«Η ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ»!
Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ ΣΤΗΝ ΜΑΝΗ…
«Από το Ιερόν και Ακαταγώνιστον Κειμηλιαρχείον τού Γένους των Ελλήνων»(*)
Αρχές της άνοιξης του έτους 1780 (σαράντα χρόνους προ της Εθνεγερσίας) ο πασάς του Μοριά, συνεννοημένος με τον στόλαρχο καπουδάν πασά και κατ’ εντολή της Υψηλής Πύλης, κάλεσε τρεις «κεφαλές» της Ανατολικής (Προσηλιακής) Μάνης, την εποχή εκείνη, τον Έξαρχο Γρηγοράκη (περιοχή Σκουταρίου), τον Καβαλλιεράκη (περιοχή Καρυουπόλεως) και τον Πετροπουλάκη (περιοχή Πάνιτσας – Μαλευρίου), στην Τρίπολη, «να συνεννοηθούν για θέματα της Μάνης»… Ο Καβαλλιεράκης δεν πήγε. Ο Έξαρχος και ο Πετροπουλάκης πήγαν και αρχικά έτυχαν καλής υποδοχής. Έπειτα όμως από δύο ημέρες βρέθηκαν ανασκολοπισμένοι…
“Χτυπούν καμπάνες λυπηρά σ’ όλη(ς) τη(ς) Μάνης τα χωιριά
και οι Μανιάτες ερωτούν για ποιόνε τάχατες χτυπούν…
Κι ένα γεράκι απ’ αψηλά έσκουξε και τους απαντά:
-Οι Τούρκοι στην Τροπολιτσά σκοτώσασι με μπαμπεσιά
τον Έξαρχο τον Αρχηγό του Ληγοράκη τον υιγιό.
Τ’ αγροίκησε η Μανιατουριά και ξεσηκώθη στα άρματα
άντρες, γυναίκες και παιδιά πάσι(=πηγαίνουν) στα Ληγοριάνικα.
Ολούθ’ εξεκινήσασι με πόνους κι αναστεναγμούς
και με κουλούιρια στην ποϊδιά και με αυγά στην ζουναϊριά.(**)
Ακούει η Μάνα τι(ς) βουές, (β)λέπει και τι(ς) παρηγοριές,
και κάνει πέτρα την (γ)καρδιά και βγαίνει όξου και μιλά:
-Μανιάτες και Μανιάτιζες στον Έξαρχο δεν μοιάζουσι
παρηγοριές και κλάματα και βαριαναστενά(γ)ματα.
Δεν πάν’ κουλούρια στην ποϊδιά, ούτε αυγά στην ζουναριά,
μόνο του μοιάζει δίκιωμα, ντελέγκου και ογλήγορα.
Και ο Μανιάτικος λαός έκαμε όρκο στο Θεό,
ξεκίνησε με τον Σταυρό να κυριεύσει τον οχτρό.
Τράβηξε για τον Πασσαβά που ’ταν οι Τούρκοι κι ο Αγάς
και ρίχτηκε με τα σπαϊθιά κι έκαμε δίκια κι άδικα.
Το κάστρο ξαρματώθηκε κι ο Έξαρχος δικιώθηκε
με χίλια τούρκικα κορμιά τον δίκιωσε η Μανιατουριά…”(***)
Την Δευτέρα του Πάσχα, μετά την απελευθέρωση του Κάστρου του Πασσαβά και την σκληρή τιμωρία όλων των Τούρκων (που είχαν και τις οικογένειές τους εκεί), οι Μανιάτες πήγανε στον τάφο του Εξάρχου και του Πετροπουλάκη, αλλά και στα Κοιμητήρια των δικών τους χωριών, για να «μεταφέρουν» στους Νεκρούς τους το Μήνυμα της Νίκης και της Ανάστασης…
————————————-
Σε ανάμνηση αυτού του ιστορικού γεγονότος, καθιερώθηκε στα χωριά της Μάνης, πάντα κατά τη Δευτέρα του Πάσχα, η επίσκεψη στα Κοιμητήρια και στους τάφους των προσφιλών νεκρών με λαμπροκουλούρες και κόκκινα αυγά, μετά η περιφορά του Σταυρού σε όλο το χωριό με επικεφαλής τον Ιερέα και τους ιεροψάλτες, αλλά και σε κάποια χωριά μας «το φιλί της αγάπης» στην πλατεία του χωριού, η τελετή συμφιλίωσης των μανιάτικων οικογενειών,…, έθιμα μοναδικά που επιβιώνουν ακέραια ως τις ημέρες μας…
Γ.Π.Δημακόγιαννης
————————————
Παραπομπές:
(*) «το Ιερόν και Ακαταγώνιστον Κειμηλαρχείον του Γένους των Ελλήνων», ήταν η αγαπημένη έκφραση για την Μάνη τού μακαριστού Μητροπολίτη Μάνης Χρυσοστόμου Β’ (1933-2017)
(**) συνηθίζεται ακόμη και σήμερα, στα χωριά της Μάνης, στους πενθούντες να προσφέρονται εορταστικά εδέσματα από συγγενείς και φίλους, αφού οι ίδιοι είναι αμαρτία να τα παρασκευάσουν την μακρά περίοδο του πένθους τους
(***) το γνωστό μανιάτικο (τραγουδο)μοιρολόι για τον εθνομάρτυρα Έξαρχο Γρηγοράκη


Σχόλια

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.